Ноччу 27 жніўня 1952 года ў Налібоцкую пушчу з парашутамі спусціліся чацвёра: Цімафей Вострыкаў, Генадзь Касцюк, Міхаіл Кальніцкі і Міхаіл Арцюшэўскі. Завербаваных ЦРУ беларусаў-эмігрантаў наспех навучылі асновам разведкі і дэсантавалі ў БССР з заданнем стварыць у краіне антысавецкае падполле. Пакуль гэтая маленькая група спрабавала выжыць у лесе і наладзіць сувязь з Вашынгтонам, амерыканская разведка спрабавала весці сусветную ценявую вайну супраць камунізму — ад Рыма да Пхеньяна. Але амаль усюды ні да чаго добрага гэта не прыводзіла. Расказваем падрабязнасці ў трэцім артыкуле цыкла «Пасланыя на смерць» пра аперацыю AEQUOR, якую ЦРУ праводзіла ў Беларусі ў 1950-я.
Аўтар цыкла — Юрый Кот, выпускнік гістарычнага факультэта Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта, даўно жыве ў ЗША. Яго захапленне — дакументальная літаратура, Юрый вядзе кніжны блог. Сфера асаблівай цікавасці — пасляваенная гісторыя ЗША, гісторыя спецслужбаў. Спецыяльна для «Люстэрка» Юрый Кот напісаў гэты матэрыял, заснаваны на рассакрэчаных дакументах з архіваў ЦРУ і кнігах аўтарытэтных амерыканскіх аўтараў-дакументалістаў.
У гэтай частцы, акрамя іншага, выкарыстаныя звесткі з кніг:
- Скот Андэрсан: «Ціхія амерыканцы: чатыры шпіёны ЦРУ на світанні халоднай вайны» (Scott Anderson. The Quiet Americans: Four CIA Spies at the Dawn of the Cold War — a Tragedy in Three Acts). 2020;
- Цім Вайнер (лаўрэат Пулітцэраўскай прэміі, журналіст The New York Times): «Спадчына попелу: гісторыя ЦРУ» (Tim Weiner. Legacy of Ashes: The History of the CIA). 2007.
Рэдакцыя правяла праверку фактаў і падрыхтавала матэрыял да публікацыі.
Заданне
Місія першага агента, якога закінулі ў 1951 годзе, правалілася: Янку Філістовіча злавілі і пасля расстралялі. Але гэтая няўдача не змусіла ЦРУ спыніцца. Другая група (AEQUOR-II) мела прыкладна тую ж асноўную задачу: наладзіць сувязь з мясцовым антыкамуністычным падполлем і развіць яго, а калі яго не было — стварыць. А таксама здабываць карысную для заходніх спецслужбаў інфармацыю і рыхтаваць апорную інфраструктуру на выпадак магчымай вайны з СССР.
Згодна з планам аперацыі, група мусіла стварыць у беларускіх лясах базу, на якой будуць пастаянна жыць і трымаць сувязь з ЦРУ радысты Кальніцкі і Арцюшэўскі. А Вострыкаву і Касцюку трэба было легалізавацца па падробленых дакументах, уладкавацца на звычайную працу і паціху вербаваць беларусаў, незадаволеных савецкай уладай. Да вясны 1953 года ЦРУ разлічвала вырасціць з гэтага ядра паўнавартасную падпольную арганізацыю — за кошт вербавання людзей на месцы і новых агентаў-беларусаў, закінутых з Германіі.
Першая на ратаванне
Пакуль чацвёра маладых дыверсантаў уладкоўваліся ў Налібоцкай пушчы, ЦРУ вяло такую ж з пункту гледжання метадаў, але непараўнальна больш маштабную кампанію супраць камуністычнага ўплыву ва ўсім свеце.
Пачалося ўсё з Італіі. У 1948 годзе мясцовая кампартыя мела рэальныя шанцы перамагчы на парламенцкіх выбарах, і ў Вашынгтоне гэтага сур’ёзна асцерагаліся: Белы дом не хацеў ні ператварэння Італіі ў паліцэйскую дзяржаву, ні страты найстаражытнейшага цэнтра заходняй цывілізацыі. А католікі ва ўсім свеце баяліся, што Святы пасад трапіць пад уладу «бязбожнікаў».
Для барацьбы з кампартыяй патрабаваліся наяўныя — шмат наяўных. Але аперацыя па напампоўванні грашыма яе апанентаў не была ўхваленая ні Радай нацыянальнай бяспекі, ні Кангрэсам ЗША, з самага пачатку яна была нелегальнай. Адказны за сакрэтныя аперацыі ЦРУ Ален Далес і міністр абароны Джэймс Форэстал выпрошвалі сродкі ў нью-ёркскіх і вашынгтонскіх банкіраў, прамыслоўцаў і палітыкаў, але іх усё роўна не хапала, і ў ход пусцілі фонд, прызначаны на аднаўленне Еўропы. Мільёны даляраў лінулі на рахункі багатых амерыканцаў італьянскага паходжання, а адтуль — у арганізацыі сфармаванага ЦРУ антыкамуністычнага палітычнага фронту.
Джэймс Энглтан, які тады ўзначальваў рэзідэнтуру ЦРУ ў Рыме, успамінаў, як амерыканцы літаральна набівалі купюрамі торбы, а падкантрольныя супрацоўнікі італьянскіх спецслужбаў перадавалі гэтыя грошы правацэнтрысцкім палітыкам і каталіцкім святарам. Паралельна ў газетах і на радыё разгарнулі прапагандысцкую кампанію па дэманізацыі кампартыі.
18 красавіка 1948 года Хрысціянска-дэмакратычная партыя атрымала трыумфальную перамогу на выбарах. Італія была выратаваная ад віруса камунізму.
Пастка
Наступнай мусілі выратаваць Польшчу — але гэтым разам усё пайшло інакш. Пасля вайны там дзейнічала падпольная антыкамуністычная арганізацыя «Свабода і незалежнасць» (Wolność i Niezawisłość, WiN). Два гады яе ўдзельнікі ладзілі засады на савецкіх вайскоўцаў і чыноўнікаў, забівалі мясцовых інфарматараў і калабарантаў. Аднак да канца 1947 года польскі ўрад, спрытна жанглюючы палітыкай пугі і перніка — амністыя тым, хто здаўся, і жорсткая расправа над упартымі, — здолеў разграміць арганізацыю.
Так, прынамсі, думалі на Захадзе, пакуль у 1949 годзе адзін з камандзіраў WiN, Стэфан Сенька, не выйшаў на сувязь з абнадзейлівай весткай: арганізацыя хоць і абяскроўленая, але жывая і гатовая змагацца далей. Паводле яго, у Польшчы засталося ядро з пяцісот актыўных байцоў, дваццаць тысяч рэзервістаў і сто тысяч тых, хто падтрымлівае ідэю і гатовы ўзяцца за зброю. Неўзабаве, нібы ў пацверджанне гэтых словаў, адна са справаздач ЦРУ за жнівень 1950 года паведаміла пра вялікую перастрэлку на поўдзень ад Варшавы.
Ужо ўвосень ЦРУ пачало скідваць з самалётаў першую дапамогу падпольшчыкам. Але кіраўнік Упраўлення палітычнай каардынацыі ЦРУ Фрэнк Візнэр лічыў яе аб’ём недастатковым (менавіта УПК праводзіла сакрэтныя аперацыі і дыверсіі за мяжой). І з лістапада 1950 года нямецкі аддзел УПК наладзіў ужо бесперапынны паток агентаў, зброі, боепрыпасаў, радыёстанцый і грошай.
Данясенні з Польшчы акрылялі: антыкамуністычнае падполле шырылася, фармаваліся ўсё новыя ячэйкі. Пасля адной асабліва трыумфальнай справаздачы задаволены Візнэр усклікнуў, што паўстанцам не хапае толькі супрацьтанкавых стрэльбаў, каб выціснуць Чырвоную армію з Варшавы.
Усё аказалася падманам — старанна спланаванай пасткай савецкай і польскай дзяржбяспекі. 27 снежня 1952 года варшаўскае радыё перадало «пакаяльны» эфір, у якім злоўленыя агенты ЦРУ прызнаваліся ў «злачыннай антыпольскай дзейнасці». Усе агенты і тыя, з кім яны выходзілі на кантакт, — дзясяткі людзей, — былі забітыя ці арыштаваныя. Ніякага антыкамуністычнага падполля не існавала, а Стэфан Сенька ўвесь гэты час працаваў на польскія спецслужбы. Гады падрыхтоўкі і мільёны даляраў пайшлі прахам, чалавечыя лёсы былі зламаныя дарэмна. Зброя, радыёстанцыі, прылады падслухоўвання, грошы, залатыя зліткі — усё апынулася ў руках савецкіх і польскіх спецслужбаў. Нібы насміхаючыся з амерыканцаў, частку гэтых грошай потым перадалі Камуністычнай партыі Італіі.
«Самазабойчыя місіі»
Бітву з камунізмам ЦРУ разгарнула не толькі ў Еўропе. З 1950 да 1953 года ў Карэі ішла вайна паміж Поўначчу і Поўднем: на баку першай ваявалі СССР і Кітай, на баку другога — ЗША і ААН. Таму гэты рэгіён быў у асаблівым фокусе амерыканскай разведкі.
У пачатку 1951 года УПК Візнэра пачало рыхтаваць сотні карэйскіх і кітайскіх дыверсантаў для закідвання ў Паўночную Карэю і Маньчжурыю (гістарычную вобласць на паўночным усходзе Кітая, якая мяжуе з Карэяй і Расіяй, дзе раней у народа маньчжураў была ўласная дзяржава).
Увесну 1200 карэйскіх бежанцаў сабралі на востраве ў бухце Пусан, правялі кароткае навучанне і сфармавалі тры брыгады з некалькіх дзясяткаў партызанскіх атрадаў. Цягам наступных месяцаў іх закідвалі з парашутамі на тэрыторыю ворага. У 1952-м у Паўночную Карэю адправілі яшчэ 1500 дыверсантаў.
Ніхто з іх не вярнуўся, піша Цім Вайнер у сваёй кнізе, заснаванай на рассакрэчаных архівах. Тысячы людзей проста загінулі або, захопленыя, зазналі катаванні і былі пакараныя смерцю. Усе місіі праваліліся.
Не больш паспяховымі былі справы і ў Кітаі: з 212 агентаў, закінутых у Маньчжурыю для распальвання паўстання, 101 быў забіты і 111 — злоўленыя.
Гэтыя аперацыі былі не толькі неэфектыўныя, але і маральна непрымальныя. Адзін з афіцэраў ЦРУ ўспамінаў: «Большасць гэтых місій не былі разведвальнымі. Закінутыя агенты мусілі папоўніць шэрагі няісных або выдуманых груп супраціву. Гэта былі самазабойчыя місіі. Самазабойчыя і безадказныя».
Яшчэ адзін афіцэр таксама сцвярджаў, што ўся разведвальная інфармацыя, атрыманая ад агентаў з КНДР, была сфабрыкаваная паўночнакарэйскімі і кітайскімі спецслужбамі.
Аднак гэтыя правалы і гібель тысяч чалавек не змусілі ЦРУ адмовіцца ад сваіх метадаў.
Перавароты ад ЦРУ
Далей адразу пайшлі змовы па зрынанні законных урадаў Ірана і Гватэмалы — у 1953 і 1954 гадах адпаведна.
У Іране новы прэм’ер Махамед Масадык, абраны за два гады да гэтага, правёў рэформы і нацыяналізаваў нафтаздабычу, якая раней кантралявалася брытанцамі. Тыя абвясцілі байкот мясцовай нафце, у Іране пачаўся крызіс. Баючыся, што краіна развернецца да СССР, спецслужбы Брытаніі і ЗША правялі аперацыю «Аякс» (TPAJAX) па дэстабілізацыі, выкарыстаўшы незадаволенасць грамадзян на фоне пагаршэння эканамічнай сітуацыі. Падкупляліся палітыкі, святары і журналісты, арганізоўваліся платныя мітынгі, нагняталіся абвінавачанні ў адрас прэм’ера (зрэшты, ён таксама рабіў сваю палітыку больш жорсткай; ёсць меркаванне, што намаганні спецслужбаў толькі падштурхнулі пераварот, які і так наспяваў).
У выніку Масадык быў адхілены і арыштаваны, а ўлада перайшла да шаха Махамеда Рэзы Пехлеві, які вярнуў нафтаздабычу заходнім кампаніям на нявыгадных для Ірана ўмовах і ўсталяваў аўтарытарны рэжым.
У Гватэмале прэзідэнт Хакоба Арбенс, які прыйшоў да ўлады ў 1951-м, правёў аграрную рэформу, якая ішла ўразрэз з інтарэсамі амерыканскай карпарацыі United Fruit Company. Тая валодала велізарнымі тэрыторыямі ў краіне, але пасля рэформы пачала іх страчваць. У кампаніі былі сувязі ва ўрадзе ЗША. Дзяржсакратар Джон Фостэр Далес і яго брат, цяпер ужо дырэктар ЦРУ Ален Далес, раней нават былі суўладальнікамі юрыдычнай фірмы, якая вяла справы United Fruit у Вашынгтоне. На іх параду прэзідэнт ЗША Эйзенхаўэр аўтарызаваў аперацыю ЦРУ «Поспех» (PBSuccess).
Арбенса пачалі абвінавачваць у камуністычных сімпатыях. У Гватэмале была запушчаная прапаганда, створаная бачнасць вялікага паўстанцкага руху (у рэальнасці ЦРУ ўзброіла толькі атрад наймітаў пад кіраўніцтвам палкоўніка Карласа Кастылья Армаса), праведзеныя кропкавыя бамбардаванні гарадоў. У выніку Арбенс быў вымушаны пайсці ў адстаўку і пакінуць краіну, а да ўлады прыйшла вайсковая хунта на чале з тым самым Кастылья. Карпарацыі UFC вярнулі яе землі.
Гэтыя аперацыі ў моманце былі паспяховыя для ЦРУ і натхнілі амерыканскія ўлады на іншыя падобныя ўмяшанні ў розных краінах. Але ў далейшым прывялі да найцяжэйшых наступстваў.
У Іране гадамі тлела незадаволенасць, людзі рабіліся ўсё бяднейшымі, рос нацыяналізм у звязцы з рэлігійнасцю ў супрацьвагу свецкай уладзе. Усё гэта выбухнула ў 1979 годзе Ісламскай рэвалюцыяй. Аяталы ўтрымліваюць уладу дагэтуль, што стала катастрофай для грамадзянаў Ірана, краіну раз за разам скаланаюць пратэсты, якія заканчваюцца жорсткім здушэннем. За дзесяцігоддзі там ад пакаранняў смерцю і пазасудовых расправаў загінулі як мінімум дзясяткі тысяч дысідэнтаў, не менш іх кінулі ў турмы, правы чалавека ў цэлым і асабліва правы жанчын моцна абмежаваныя.
У Гватэмале ж на дзесяцігоддзі запанавала чарада жорсткіх дыктатур, 36 гадоў доўжылася крывавая грамадзянская вайна. Паводле ацэнак праваабарончых арганізацый, з 1954 да 1990 года дзеянні рэпрэсіўных вайсковых рэжымаў прывялі да гібелі больш чым 100 000 мірных жыхароў.
Беларусь і першыя радыёграмы
Аперацыя AEQUOR у планах ЦРУ была значная для процідзеяння СССР і як частка падрыхтоўкі да магчымай вайны з ім. Але на фоне такога глабальнага размаху беларуская лінія выглядала сціпла — асабліва калі раптам замоўкла. 31 жніўня 1952 года, праз некалькі дзён пасля высадкі, група Вострыкава перадала дзве радыёграмы і знікла з эфіру.
Наступным разам група падала прыкметы жыцця толькі 10, потым 16, 22 лістапада і 7 снежня. Але замест асноўнага радыста Міхаіла Кальніцкага радыёграмы нязменна перадаваў другі радыст, Міхаіл Арцюшэўскі. Паводле паведамленняў, 9 верасня Кальніцкі, Касцюк і Арцюшэўскі выпадкова сутыкнуліся ў лесе з невядомымі ўзброенымі людзьмі. У перастрэлцы асноўны радыст Міхаіл Кальніцкі быў цяжка паранены і на наступны дзень памёр. А Вострыкаў у гэты час быў на разведвальным заданні і ацалеў.
Аналізуючы радыёграмы, амерыканцы ўсё часцей заўважалі ў іх прыкметы таго, што група працуе не сама па сабе, а пад кантролем савецкага Міністэрства дзяржбяспекі (будучы КДБ). Але дакладных доказаў не было, упэўненасці таксама. ЦРУ не заставалася нічога, акрамя як чакаць.
Кадравы голад
Большую частку дакументаў AEQUOR восені 1952 года складаюць справаздачы па выдаткаванні сродкаў: амерыканцы працягвалі фінансаваць газету Рады БНР «Бацькаўшчына» і сатырычны часопіс «Шэршань». А заадно думалі, што рабіць з кадравым голадам. Куратарам вербавання, нагадаем, быў актывіст Рады БНР Барыс Рагуля, і ў ЦРУ былі незадаволеныя яго няздольнасцю знайсці новых прыдатных кандыдатаў і пры гэтым занадта вольным абыходжаннем з грашыма агенцтва.
Ад безвыходнасці другі шанц далі Міколу Абрамчыку, які жыў у Францыі, — пляменніку і поўнаму цёзку кіраўніка Рады БНР. Раней, падчас першага адбору, яго забракавалі, нягледзячы на настойлівыя рэкамендацыі яго дзядзькі. Гэты раз аказаўся не лепшым. Абрамчык-малодшы зноў не прайшоў выпрабавання на паліграфе, хадзілі чуткі пра яго службу ў СС падчас вайны і пра сувязі з французскай контрразведкай, а яго псіхалагічны партрэт не дапускаў магчымасці працы ў камандзе. Нягледзячы на ўсё гэта, Міколу ўзялі ў праграму з выпрабавальным тэрмінам і пачалі навучаць радыёсувязі.
У кастрычніку таго ж 1952 года Барыс Рагуля нарэшце прызнаў, што ў яго больш няма прыдатных для праграмы кандыдатаў. ЦРУ перамясціла фокус на Абрамчыка-малодшага і ідэю стварэння кадравай школы на базе беларускага цэнтра пры Лёвенскім універсітэце ў Бельгіі. Амерыканцы наракалі, што маладыя беларусы, якія пажылі на Захадзе, не спяшаліся рызыкаваць сабой дзеля вяртання ў СССР, а такая школа мусіла дапамагчы пераканаць іх і натхніць на барацьбу супраць камунізму і за незалежнасць роднай Беларусі.
Тады ж з прапановай дапамагчы з вербаваннем да ЦРУ звярнуўся Радаслаў Астроўскі, кіраўнік Беларускай цэнтральнай рады, якая канкуравала з Радай БНР за ролю лідара дэмсіл і прадстаўніка беларусаў-эмігрантаў. Амерыканцы спярша пагадзіліся, але пазней канчаткова адмовіліся ад працы з кіраўніком БЦР, даведаўшыся пра яго сувязі з брытанскай разведкай.
Сакрэт Палішынеля
Пакуль у кабінетах вырашалі кадравыя пытанні, лёс групы па сутнасці заставаўся невядомым: дакументы аперацыі за 1953 год не гавораць практычна нічога новага пра трох агентаў у Беларусі. Архіў за гэты перыяд — нібы бюракратычная карусель: адны і тыя ж раздзьмутыя звесткі без асаблівых змен вандруюць з рапарта ў рапарт. Складваецца ўражанне, што беларусы, якія супрацоўнічалі з ЦРУ, выдатна разумелі нерэалістычнасць ідэі ўзброенага падполля ў БССР і проста бралі ў амерыканцаў грошы на грамадскія і асабістыя патрэбы. А адказныя за праграму афіцэры, не атрымаўшы чаканага выніку, страцілі да яе ўсякую цікавасць і толькі перапісвалі старыя справаздачы, злёгку іх абнаўляючы.
У снежні 1953 года прэзідэнт Рады БНР Мікола Абрамчык (старэйшы) прыехаў у Вашынгтон на сустрэчу з кіраўніцтвам праграмы. Бакі абмяняліся ўзаемнымі папрокамі: Абрамчык абвінаваціў ЦРУ ў слабай падрыхтоўцы агентаў, ЦРУ абвінаваціла яго і Раду БНР у няздольнасці знайсці годных людзей, — і на гэтым сустрэча завяршылася.
1954 год пачаўся з непрыемнага адкрыцця: ЦРУ выявіла поўнае грэбаванне правіламі бяспекі ў беларускім студэнцкім цэнтры Лёвена, які знаходзіўся пад кантролем Рады БНР. Там ніхто і не думаў захоўваць канспірацыю. Супрацоўніцтва Рагулі, Абрамчыка і іншых прадстаўнікоў беларускай дыяспары з амерыканскай разведкай, выкарыстанне студэнцкага цэнтра для вербавання кадраў, нават імёны агентаў, закінутых у БССР, — усё было сакрэтам Палішынеля, дыяспара адкрыта абмяркоўвала гэта. У такіх умовах звесткі рана ці позна непазбежна дайшлі б да савецкіх спецслужбаў.
У выніку ўжо вясной ЦРУ згарнула частку праграмы, звязаную з падрыхтоўкай новых агентаў, разарвала адносіны з Барысам Рагулем і спыніла фінансаванне «Шэршня». Аднак пра спыненне аперацыі на «зямлі» не магло быць і гаворкі: у яе ўклалі занадта шмат сіл, напісалі занадта шмат дакументаў з абяцаннямі вынікаў, а дыверсанты ўсё яшчэ заставаліся і трымаліся дзесьці ў беларускім лесе — так думалі ў ЦРУ.
Раптоўны абрыў
Тым часам сувязь з групай у Беларусі заставалася стабільнай. Да сакавіка 1954 года ЦРУ атрымала ад яе ўжо 36 радыёграм пра стан справаў і настроі мясцовых жыхароў. Вострыкаў да таго часу, паводле яго словаў, легалізаваўся ў Баранавічах, а Касцюк з Арцюшэўскім жылі на лясной базе каля вёскі Камень пад Валожынам.
Аднак гэта значыла, што для выхаду на сувязь з амерыканцамі Вострыкаву кожны раз даводзілася выязджаць з Баранавічаў і дабірацца да лесу — рызыкоўная справа сама па сабе, яго маглі заўважыць. ЦРУ перадала групе адрас у Берліне і паведаміла, што далейшая камунікацыя будзе праходзіць з дапамогай тайнапісу. Група заставалася пад падазрэннем, але неабвержных доказаў таго, што яе кантралюе савецкае МДБ, у амерыканцаў па-ранейшаму не было.
Пачынаючы з 1953 года ў перапісцы ЦРУ час ад часу ўсплывала ідэя вывезці Цімафея Вострыкава на Захад. Ён быў адзіным з дакументамі і мог свабодна перамяшчацца, а база мела патрэбу ў яго досведзе і атрыманых у БССР звестках для падрыхтоўкі новых агентаў. Праўда, кожны раз, калі гэта абмяркоўвалася, у дакументах пазначалі, што Цімафею трэба будзе прыбыць у Карэла-Фінскую ССР, перайсці мяжу каля Балтыйскага мора і апынуцца ў Нарвегіі. І гэта прытым што Карэла-Фінская ССР межавала зусім не з Нарвегіяй, а з Фінляндыяй. Ці то памылка, ці то няведанне геаграфіі, але за гады працы над праектам ніхто ў ЦРУ гэтага так і не заўважыў.
Эксфільтрацыю Вострыкава планавалі на 1955 год. Але 7 студзеня, у 65-й па ліку радыёграме, беларусы раптам, без якой-кольвек нагоды і тлумачэнняў, абвінавацілі амерыканцаў у «бессардэчнай нядбайнасці і бязлітасным негатыўным стаўленні да іх менавіта тады, калі яны мелі найбольшую патрэбу ў падтрымцы». Пасля гэтага паведамлення група замоўкла канчаткова.
Для агенцтва выснова была відавочная: група знаходзіцца пад кантролем МДБ, і рана ці позна варта чакаць нечага падобнага да «пакаяльнага» эфіру варшаўскага радыё часоў аперацыі WiN.
Было вырашана, што ЦРУ працягне прытрымлівацца палітыкі «без каментарыяў», Дзярждэпартамент — адмаўляць любыя абвінавачанні з боку СССР, а ўсю віну за праваленую місію возьмуць на сябе Рада БНР і асабіста Мікола Абрамчык. У адным з дакументаў ЦРУ наўпрост распісаны план прыкрыцця: Радзе БНР давядзецца заявіць, што гэта яны сілай уласных рэсурсаў дапамаглі групе дыверсантаў пранікнуць у Беларусь, каб працягваць барацьбу за незалежнасць. А яшчэ лепш сказаць, што гэтая падпольная група іх даўніх прыхільнікаў заўсёды і была ў Беларусі і аднавіла актыўнасць пасля вайны. І абавязкова падкрэсліць, што гэта не адзіныя такія актывісты ў Беларусі і барацьба з узурпатарамі-камуністамі працягваецца.
«Такі парадак дзеянняў адвядзе ўвагу ад ступені датычнасці ЗША. Ён таксама дапаможа падняць прэстыж Рады БНР сярод дыяспары, паказаўшы, што яна працягвае актыўную антыкамуністычную дзейнасць, і прыцягне ўвагу да таго, што антырэжымная барацьба на тэрыторыі СССР ідзе далей», — гаворыцца ў аналізе ЦРУ.
Складана сказаць, ці хвалявала агенцтва тое, што здарылася з закінутай у Беларусь групай на самай справе, і ці жывыя хлопцы, якіх яны столькі часу рыхтавалі да місіі. Амерыканцы даведаюцца пра гэта толькі праз два гады — і не ад сваёй разведкі, а з савецкай газеты. І ўсё будзе нашмат горш, чым яны чакалі.
Фінал гісторыі чытайце ў наступным, апошнім, матэрыяле «Пасланыя на смерць».
